امروزه یکی از موانع اصلی جوانان برای ازدواج و تشکیل خانواده میزان مهریه ای است که خانواده عروس برای داماد آینده خود تعیین می کنند. بنابراین بسیاری از جوانان از ترس عواقب مهریه سنگین تمایلی به ازدواج ندارند و ترجیح می دهند اوقات خود را با تحصیلات تکمیلی و کار تمام وقت پر کنند. شاید جالب باشد که کمی به گذشته برگردیم و ببینیم آیا در روزگاری مثل قاجار شرایط ازدواج و میزان مهریه دختران به چه صورت بوده است.

در جامعه قاجار فاصله زیادی بین کودکی و ازدواج دختران وجود نداشت. دختران اغلب از هفت تا سیزده سالگی ازدواج می‌كردند. عواملی چون دستیابی به استقلال اقتصادی، رشد سریع دختران در آن روز و پایین بودن میانگین عمر به دلیل کمبود بهداشت باعث شکل گیری این ازدواج‌های زودرس می شد. دختران و پسران معمولا هیچ‌گونه اختیاری در برگزیدن همسر آینده خود نداشتند. رایج‌ترین شكل ازدواج عقد دائم بود.

 از اواسط عهد قجر، خانواده‌های ایرانی ترجیح دادند به جای دریافت شیربهای نقدی، مهر دخترشان را بالا ببرند. برای بررسی ریشه کم اهمیت شدن شیربها و جایگزینی تدریجی آن با مهریه به دو دلیل اصلی می رسیم: یکی آشنایی بیشتر با اصول دین بواسطه افزایش سواد و زیاد شدن تعداد روحانیون مطلع و دوم آشنایی ایرانیان با فرهنگ‌های غیر ایرانی و ارتباط با مردمان عثمانی، عراق عرب و حتی غرب.

مهریه یک  عروس خانم از طبقه متوسط حدود صد سال پیش

چشم هایتان را ببندید اجازه دهید به گذشته سفر کنیم، تصور کنید که در یک خانه با نرده های چوبی و دیوارهای کاهگلی نشسته اید، حرف‌ها تمام شده و سر همه چیز به توافق رسیده‌اند. همگی منتظرند تا حاج آقا محمد علی بیاید و متن قرارداد مهریه را بنویسد. آقا محمدعلی می‌نویسد:

«بسمه تعالی/ با یاد خدا و صلوات بر پیغمبر خاتم (صلی‌‌الله) و خاندان گرامی او و با تاییدات ولی‌عصر (عجل‌الله تعالی فرجه) این كاغذ قراردادی است كه میان طرفین جناب كربلایی رضاقلی گیوه‌دوز، پدر عروس محترم مكرمه [آن موقع رسم نبود اسم عروس را در قرارداد بنویسند] از یك طرف و جناب حاج رضا بزازباشی، پدر داماد آقا جعفرعلی بزازباشی منعقد شده. مهریه قبول شده از این قرار است كه: « یك جلد كلام‌الله مجید، آینه یك جام، لاله یك زوج، لباس سه دست، یك عقیق پنج تن، یك شمایل مرتضی علی(علیه‌السلام) و 100 تومان پول بر ذمه می‌باشد. خدا مبارك فرماید ان‌شاءالله؛ شوال 1329 قمری»

مهریه دختران اعیان قاجاری

امادر مورد طبقه ثروتمند داستان مهریه کمی متفاوت تر است. سه پارچه آبادی در یزد، یك كمربند طلا كه با سكه‌های اشرفی تزئین شده بود، یك نیم‌تاج مرصع و غرق در جواهر و ده دست لباس فرنگی (این آخری خیلی مورد توجه عروس‌خانم قرار گرفته بوده). همچنین بر ذمه ی آقای داماد است که 6 هزار تومان شیر بها پرداخت کند.