جشن آشپزان يكي از جشن‌هایی است که به ابتکار ناصرالدین شاه برپا می‌شد. او این مراسم را به هدف سرگرمی و تفریح خود و اطرافیانش ابداع کرده بود. جشن آش پزان را همه ساله در آخر فصل ييلاق، سفرها و شكارهاي تابستاني که مصادف بود با ماه مهر برگزار می‌کردند.

مراسم آشپزان اغلب اوقات در شهرستانك و در سالهای آخر در سرخه حصار برگزار می‎‌شد، البته در سالهایی نیز در مکان‌های دیگری به طور مثال در سمنان، کلاردشت، لار و غیره برپا شد.

روایات زیادی درباره چرایی این جشن وجود دارد. براساس یکی از این روایت ها این آش همان آش شله قلمكاري بوده كه احتمالا مادر ناصرالدین شاه نذر پسرش كرده بود. اما به روايتي ديگر ناصرالدین شاه در سالی که وبا در تمام ایران شیوع پیدا کرده بود این آش را نذر کرد. تشریفات این مراسم سال به سال بیشتر می‌شد. اما دستخطی از ناصرالدين شاه وجود دارد كه تاریخش برای سال 1285 یعنی اولين سال آش پزان است و نادرست بودن این نظریه‌ها را اثبات می‌کند. زيرا ناصرالدين شاه این گونه مي نويسد :

« آش و آبگوشت غريبي به اختراع من براي شب پخته شد، ديگ را آقا ابراهيم [امين السلطان] بار كرد...»

اعتماد السلطنه نيز در خاطرات خود دربارة این روز چنین مي نويسد :

« بندگان همايون ميل فرمودند طبخ حضوري جلوي چادر شود و اين عمل تكرار يافت ».

بنابر خاطرات اعتماد السلطنه، سال بعد یعنی سال 1286 این مراسم کمی مفصل‌ تر و با شکوه‌ تر از سال پیش برپا گردید و قرار شد كه از آن پس، محض سلامتي وجود شاه هر سال در ييلاق برگزار شود. سال بعد كه ناصرالدین شاه عازم عتبات عالیات بود، جشن آشپزان با شکوه بسیاری و به سرپرستی آقا ابراهيم، يعني همان امين السلطان بعدی كه در آن زمان آبدارباشی بود انجام شد.

اما ناصرالدين شاه در خاطراتش اشاره چندانی به این مراسم نمی‌کند. او صرفا می‌نویسد: « امروز در حضور آبگوشت بار مي كنيم » و مراسم را مفصل شرح نمی‌دهد. دلیل اصلی آن هم احتمالا این بوده که در آن سال قحطی و وبا تمام ایران را در بر گرفته بود و ناصرالدین شاه نخواسته دربارة خرج‌ها و بریز و بپاش‌ها در دربار سلطنت حرفی به میان بیاورد.

در سال 1288، يك ديگ آشِ سال 1285 تبديل به شش ديگ شد و حتی برخی از رجال و درباریان نيز در پاك كردن سبزي و بادمجان پوست كندن کمک کردند. در طول مراسم نوازندگان می‌نواختند و بساط همه نوع تفریح و خوشگذرانی برای شاهزاده‌ها فراهم بود. سال بعد باز هم به تعداد دیگ‌ها و تجمل مراسم افزوده شد و حتی زنان دربار نیز در آن حضور داشتند. آنطور که اسناد و خاطرات بیان می‌کنند در سال 1290 که ناصرالدين شاه در سفر اول فرنگستانش بود، اين مراسم برگزار نشد.