باغ دلگشا 

باغ دلگشا یکی از باغ های تاریخی شیراز است .از این باغ که قدمت آن احتمالا به عصر ساسانیان بازمی‌گردد، دست کم از عصر تیموریان به این سو در منابع و مدارک تاریخی یاد شده است. این باغ در عصر صفویه توسعه یافت و زیباتر شد، اما در جریان حمله سپاه نادرشاه برای سرکوب بلوای تقی خان شیرازی، حاکم جاه طلب، در سال 1156 ه.ق. در آتش سوخت.

این باغ در عصر زندیه احیا شد. در 1204 ه.ق.، حاج ابراهیم خان اعتمادالدوله طراحی آب‌راه‌ها، تقسیم و توزیع نهرها در کوچه‌باغ‌ها و فواره‌های باغ دلگشا را با استفاده از آب قنات سعدی انجام داد. در 1235 ه.ق.، رضا قلی میرزا پسر فتحعلی شاه امر به توسعه محوطه و ساخت عمارت کلاه فرنگی داد. در میانه قرن سیزدهم هجری، پیرامون محوطه دیوار بلند خشتی ساخته شد.

حاج میرزا علی اکبر قوام الملک که امر به ساخت این دیوار داده بود، همچنین دستور توسعه بنای کاخ و ایجتد چهار راه باغ که در تقاطع آنها عمارت کلاه فرنگی بنا شده بود، برای خلق شمای سنتی باغ‌های ایرانی در این مکان، صادر کرد. در دو سوی این راه‌باغ‌ها درختان نخل، کاج و سرو قرار دارد، در حالی که در باقی محوطه درختان مرکبات که باغ به خاطر آنها مشهور است، کاشته شد.

امروز باغ با مساحتی حدود 75000 متر مربع همچنان بسیار مصفاست، اما متاسفانه بنای ویرانه آن به حال خود رها شده است. این ساختمان که در قسمت پیشین خود دارای سه طبقه و در قسمت پشت دارای دو طبقه است، از طریق یک ایوان مشرف به باغ است. در نخستین طبقه، یک تالار هشت ضلعی و چهار شاه‌نشین قرار دارد. طبقه دوم شامل بالکن، تالاری بزرگ که با نقاشی‌های رنگ و روغن عصر قاجار تزیین شده است (اما متاسفانه قسمت اعظم آن در گذر زمان از بین رفته) می‌باشد. قسمت پشتی بنا با گنبدی زیبا مسقف شده که در میان خود نورگیری دارد.

بازدید از باغ دلگشا در ماه‌های فروردین و اردیبهشت به علت جمع‌آوری شکوفه‌های درختان نارنج امکان پذیر نیست.