خانه عباسیان یکی از شاهکارهای معماری ایرانی و از پربازدیدترین آثار تاریخی ارزشمند شهر کاشان است. قدمت این خانه تاریخی به دوره قاجار باز می گردد. حاج محمد ابراهیم تاجر، که یکی از تاجران معروف چینی و بلور در کاشان بوده این خانه را طی ۲۰ سال ساخته است. مساحت خانه عباسیان ۵۰۰۰ متر مربع و زیربنای آن ۷۰۰۰ متر مربع است. خانه همچنین پنج حیاط دارد و پنج طبقه است. خانه تاریخی عباسیان در سال ۱۳۷۷ ثبت ملی شده است.

چهار باب این خانه خریداری و مرمت شده است. دو خانه به شکل گودال باغچه، یک خانه دو طبقه با حیاطی مسقف و یک خانه نیز در قالب حیاط سنتی حفظ و نگهداری شده اند.

از آن جایی که کاشان منطقه ای گرمسیر است معماری خانه مطابق با این اقلیم و درونگرا ساخته شده است. فضای داخلی این خانه مطابق با اقلیم گرم و خشک منطقه، به صورت درونگرا ساخته شده است. تزیینات گچبری و نقاشی، رسمی بندی، مقرنس، یزدی بندی و گره سازی از ویژگی های هنری بارز و ارزشمند خانه عباسیان است. علاوه بر این موارد، در این خانه به جزییات کاربردی فضاها بسیار توجه شده است.

و اما داستان نام گذاری خانه عباسیان:

پس از فوت مالک اولیه خانه، مجموعه به مرور زمان از هم جدا شده و به پنج خانه مستقل تبدیل شده است. بخش اندرونی را مسعودی فر، بخش بیرونی را عباسیان، بخش حوض خانه را حقانی، باغ خانه را تقوی و بخش خدمه را عباسی نامیده می شده است. تقریبا ۱۰۰ سال پیش آقای عباسیان که از تاجران فرش کاشان بود حیاط بیرونی خانه را به مبلغ ۱۰۰۰ تومان خریداری کرد که که در آن زمان مبلغ زیادی بود و از آن زمان به خانه عباسیان شهرت یافت.

ویژگی های منحصر به فرد خانه عباسیان را میتوان به پنج دسته تقسیم کرد:

توجه به فصل ها در معماری: خانه شامل بخش های تابستان نشین و زمستان نشین است که متناسب با فصل ها و آب و هوای آنها مورد استفاده قرار می گرفته اند.

قرینه سازی: اصل قرینه سازی در گوشه به گوشه خانه رعایت شده است. به این صورت که اگر خطی فرضی در وسط هر ضلع این خانه رسم کنیم، دو طرف آن ضلع کاملا قرینه یکدیگر خواهند بود.

معماری نقابدار یا محجبه: وجود دو قسمت اندرونی و بیرونی، اتاق های متعدد و تودرتو، دیوار حجاب دور پشت بام خانه، جداسازی محل سکونت خانم ها و آقایان و وجود کوبه هایی با صدای متفاوت برای در ورودی همگی از نشانه های این نوع معماری و رعایت اصول مذهبی در ساخت این خانه هستند.

معماری درونگرا: فضای بیرونی و ورودی خانه بسیار ساده و بدون تجملات و تزئینات خاصی است. با دیدن ورودی ساده و غیر تجملاتی خانه نمی توانید حدس بزنید که در داخل چه شاهکار هنری و معماری روبرو خواهید شد.

گودال باغچه: خانه عباسیان پایین تر از سطح کوچه قرار دارد که به این سبک معماری گودال باغچه می گویند. تفاوت اصلی این خانه با خانه های تاریخی طباطبائی ها و بروجردی ها، این است که طبقه اول آن پایین تر از سطح زمین قرار گرفته است. از علل به کار بردن چنین سبکی دسترسی راحت تر به قنات، فشار مناسب آب، استحکام مجموعه، عایق شدن در برابر سرما و گرما و استفاده از خاک گودبرداری برای تهیه آجر بوده است.